Truyện dân gian

Thiền sư Huyền Quang ngồi thiền giữa núi Yên Tử – minh họa truyền thuyết dân gian

Huyền Quang

Vào thời nhà Trần có một người học trò trẻ tuổi ở xứ Bắc tên là Huyền Quang. Nhà chàng không đất cắm dùi nhưng cha mẹ chàng thì cố công cố sức làm thuê làm mướn các nơi để nuôi con ăn học. Khi Huyền Quang đến tuổi lấy vợ, cha mẹ dạm cho một cô gái, con một nhà khá giả trong vùng.

Tranh minh họa bốn anh em nối khố trong truyện dân gian Việt Nam

Bốn anh em nối khố

Trạng bói được mấy quẻ minh bạch rạch ròi như thế, cho nên từ trong cung phủ cho đến ngoài thành phố đều khen là Quỷ Cốc (1) phục sinh. Văn nhân, võ sĩ, kẻ xa người gần đua nhau đến như nước chảy. Lắm người không biết mặt Trạng là thế nào.

Tranh minh họa Từ Thức gặp tiên trong truyện dân gian Việt Nam

Từ Thức gặp tiên

Theo truyền thuyết, Từ Thức quê ở ở Hòa Châu (tức Thanh Hóa bây giờ) trong thời đại nhà Trần, niên hiệu Quang Thái (1388-1398) dưới triều vua Trần Thuận Tông. Ông xuất thân là con quan nên được bổ nhiệm một chức quan nhỏ ở một địa hạt thuộc xứ Kinh Bắc (nay thuộc huyện Tiên Du, Bắc Ninh). Ông có sở thích hay đi ngao du, xem phong cảnh đẹp và làm thơ, còn việc quan thì ông thường bỏ mặc, nên hay bị quan trên quở trách, sau đó Từ Thức xin từ quan.

Dạy kẻ ngu dốt – Minh họa truyện dân gian Việt Nam

Mua kính

Anh nọ dốt đặc cán mai, thấy các ông già bà cả mang kính xem sách, bắt chước ra chợ hỏi mua một đôi. Vào hiệu, bảo chủ hiệu đem ra cho anh ta chọn.

2 năm trước

349 lượt xem

Minh họa Hai Bà Trưng cưỡi voi ra trận trong truyền thuyết Việt Nam

Truyền thuyết Hai Bà Trưng

Đất Mê Linh là đất bản bộ của các vua Hùng, kéo dài trên hai bờ sông Hồng từ phía trên của đỉnh tam giác châu Việt Trì (Phú Thọ) cho đến gần Hà Nội và trải rộng từ vùng núi Ba Vì (Hà Tây) sang vùng núi Tam Đảo (Vĩnh Phúc), tương đương với phần lớn các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hà Tây hiện nay.

Minh họa truyện dân gian Ân oán khôn lường về trạng Chung Nhi

Ân oán khôn lường

Hôm phụng sắc, Trạng vào ngọc bệ bái mệnh. Lĩnh cờ biển, áo mũ xong, vua cho Trạng ra vườn Ngự xem hoa, thị yến, rồi trở ra bái yết các điện đài, cung phủ. Trạng đi bái yết tất cả. Có một ông quan thái sư thượng trụ họ Dương, trên vua yêu dùng, thần thế đương mạnh, có một người con gái. Nhân thấy Trạng chưa có vợ, muốn gả con gái cho để thêm cứng vây cánh, quan sai người bảo Trạng rằng:

Minh họa truyện Đào Trường Thọ

Đào trường thọ

Quỳnh rất cậy tài, đùa cả, không từ ai. Một hôm, túc trực trong cung, có người đem dâng vua một mâm đào, gọi là “đào trường thọ”.

2 năm trước

318 lượt xem

Trạng Quỳnh tham gia cuộc thi ngũ quả trước nhà vua – Minh họa truyện dân gian Việt Nam

Thi ngũ quả

Trong khi ai nấy đều kỳ công sắm những thứ trái cây quí nhất trong nước như đào mận Lạng Sơn, hồng Hạc Trì, nhãn lồng Sơn Nam (Hưng Yên), vải thiều Hải Dương, cam Nghệ An… thì Trạng Quỳnh lại mang thi bằng một bức tranh thiếu nữ khỏa thân.

Truyện dân gian là gì? Khám phá kho tàng văn hóa truyền miệng của dân tộc

 

Truyện dân gian là một thể loại văn học truyền miệng được lưu truyền từ đời này sang đời khác trong nhân dân. Đây là một phần không thể thiếu trong kho tàng văn hóa tinh thần của mỗi dân tộc, phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và trí tuệ của ông cha ta từ ngàn xưa. Truyện dân gian không chỉ mang tính giải trí, mà còn chứa đựng những bài học đạo đức, kinh nghiệm sống quý báu và niềm tin tâm linh sâu sắc.

 

Truyện dân gian gồm những thể loại nào?

 

Kho tàng truyện dân gian vô cùng phong phú, được chia thành nhiều thể loại khác nhau như:

 

  • Truyện cổ tích: kể về số phận của những con người bình thường, yếu thế nhưng có phẩm chất tốt đẹp, thường được trợ giúp bởi yếu tố kỳ ảo như Tiên, Thần, Phép thuật... Ví dụ: Tấm Cám, Cây khế, Sọ Dừa.

  • Truyện ngụ ngôn: sử dụng hình ảnh con vật, đồ vật... để ẩn dụ và rút ra bài học đạo đức. Ví dụ: Ếch ngồi đáy giếng, Thầy bói xem voi.

 

  • Truyện cười: mang tính châm biếm nhẹ nhàng hoặc sâu cay, thể hiện sự thông minh, hóm hỉnh của nhân dân trong việc phê phán xã hội. Ví dụ: Làng kia có một ông trạng, Trạng Quỳnh.

 

  • Truyện truyền thuyết: gắn với các nhân vật lịch sử hoặc sự kiện có thật, nhưng được thần thoại hóa. Ví dụ: Sơn Tinh – Thủy Tinh, Thánh Gióng, Âu Cơ – Lạc Long Quân.

 

  • Truyện thần thoại: phản ánh quan niệm về vũ trụ, nguồn gốc loài người và các hiện tượng tự nhiên. Ví dụ: Truyền thuyết về bà Nữ Oa vá trời, thần Trụ Trời.

Vai trò và giá trị của truyện dân gian

 

Truyện dân gian có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Thông qua các nhân vật, cốt truyện, hình ảnh biểu tượng và tình tiết, truyện dân gian truyền tải những giá trị đạo đức, lối sống nhân văn, tinh thần yêu nướcsự đấu tranh vì công lý.

 

Bên cạnh đó, truyện dân gian còn giúp trẻ em rèn luyện tư duy, phát triển trí tưởng tượng và học cách phân biệt đúng – sai một cách tự nhiên. Đây cũng là nguồn cảm hứng dồi dào cho các tác phẩm nghệ thuật hiện đại như phim ảnh, truyện tranh, game hay sân khấu.

 

Kết luận

 

Hiểu rõ truyện dân gian là gì chính là bước đầu để ta biết trân trọng hơn những giá trị truyền thống của dân tộc. Dù thời đại có thay đổi, nhưng những câu chuyện được ông bà ta kể lại vẫn giữ nguyên sức sống bền bỉ, trở thành di sản văn hóa phi vật thể cần được gìn giữ và phát huy. Hãy cùng nhau lan tỏa những câu chuyện ấy đến thế hệ mai sau!

Trò chơi nông trại cổ tích